Z okazji premiery numeru Autoportretu „Nowy wernakularyzm” [1/2026] zapraszamy na wykład Macieja Miłobędzkiego (JEMS Architektci, Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej):
CZY WERNAKULARYZM MOŻE BYĆ NOWY?
„Czy relikty tradycyjnych kultur mogą jeszcze być podglebiem dla wspólnotowych sieci lokalnych działań, współpracy przy kultywowaniu żywotnych relacji w świecie materialnym, gospodarczym? Czy wykiełkują z nich krytyczne alternatywy dla zuniformizowanych, standardowych form zamieszkiwania? Czy w ogóle warto konfrontować wielkie, światowe narracje prośrodowiskowe i prorozwojowe z rozwijanymi przez stulecia tradycjami lokalnymi? Czy w przeciwstawianiu sobie tych kategorii nie tkwi zalążek naszych porażek w tej dziedzinie? Zmiana skali i metod działań stawia przed profesjonalistami poważne wyzwania. Mentalność i wyobrażenia kształtowane przez dziesięciolecia w duchu bezkrytycznego solucjonizmu niełatwo przestawić na całkowicie inne tory, sprowadzić na ziemię.
Lokalni budowniczowie najczęściej nie byli (i nie są) bezrefleksyjnymi strażnikami tradycyjnych technik i form. Zbyt silnie doświadczali życia ze wszystkimi jego trudami, by odrzucać jakąkolwiek sposobność udoskonalania, racjonalizowania znanych im i oswojonych metod. Tradycje lokalnego budownictwa zazwyczaj ewoluowały; gwałtowne transformacje zdarzały się sporadycznie. Zmiany dotyczyły przede wszystkim wybranych możliwości warsztatowych, nowych materiałów i narzędzi; całościowe modele budowli trwały, żadne potrzeby ani chęci nie wymuszały gruntownej zmiany. Nawet gdy świat gwałtownie przyspieszał, ostrożnie korygowano sprawdzone metody i wzorce. Nowości musiały udowodnić swoją przydatność i sens.” – pisze Maciej Miłobędzki w tekście „Nieprzeżyty regionalizm” z najnowszego numeru Autoportretu „Nowy wernakularyzm”.
Zapraszamy do rozmowy o tym, na ile tradycyjne metody budowania mogą, czy powinny być wskrzeszane. Spróbujemy też odpowiedzieć na tytułowe pytanie, oraz rozszerzyć definicję wernakularyzmu o udział i sprawczość architektek i architektów.
