Jedzenie jest nieodłączną częścią codzienności. Mimo to my, mieszkańcy Globalnej Północy, jego produkcję oraz mechanizmy dystrybucji i sprzedaży straciliśmy z pola widzenia. Związki żywności z lokalnymi środowiskiem, warunkami klimatycznymi, zwierzętami, cyrkulacją odchodów i stanem gleby, tak oczywiste jeszcze dla naszych babek i dziadków, zostały zerwane. Żywność trafia na nasze stoły po długiej i zawiłej podróży, w wyniku trudnych do prześledzenia procesów kontrolowanych przez globalne korporacje. Dla jej pozyskania krajobrazy uległy degradacji, a społeczności – rozbiciu.
W pęknięciu metabolicznym między miastem a wsią upatrujemy źródeł wielu współczesnych problemów, a przywrócenie związków może nieść rozwiązania. Porozmawiamy o konkretnych rozwiązaniach: agriparkach, rolniczej spółdzielczości, czy wspierającej sprawiedliwość żywieniową infrastrukturze społecznej (targi, bazary, warzywniaki), ale także o PGRach i ich niechlubnej (niezasłużenie?) legendzie.
W dyskusji wokół krajobrazów jedzenia wezmą udział Joanna Erbel, Alicja Prusińska oraz Maciej Łepkowski. Prowadzenie: Dorota Leśniak-Rychlak
Spotkanie odbędzie się 26.09.2026 (sobota) w auli MSN o godzinie 16:00.
Wydarzenie organizowane w ramach festiwalu Warszawa w budowie 18.
Uczestnicy:
JOANNA ERBEL
Socjolożka, ekspertka do spraw mieszkaniowych i budowania miejskiej odporności. Dyrektorka ds. protopii CoopTech Hub, członkini Zarządu PLZ Spółdzielnia, przewodnicząca rady nadzorczej Spółdzielni MOST. Autorka książek: Poza własnością. W stronę udanej polityki mieszkaniowej (2020), Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze (2022), Jak Henryk zdobył władzę (2023; powieść foresightowa). Współzałożycielka Koalicji Suwerenności Żywnościowej. Rolniczka i sadowniczka.
ALICJA PRUSIŃSKA
Architektka, specjalizuje się w zagadnieniach regeneracji w architekturze oraz krajobrazie. Jej dyplom The Element of Repair (ETH Zürich, 2023), poświęcony przyszłości dawnych PGR-ów w Polsce, dostał nagrodę SIA Masterpreis. Asystentka w katedrze prof. Débory Mesy Moliny na ETH Zürich oraz asystentka w Case Studio biura krajobrazu Günthera Vogta. Równolegle rozwija projekt badawczy poświęcony możliwościom przekształcania grzybni i odpadów rolniczych w zrównoważone materiały budowlane. Współkuratorka (wraz z pracownią PROLOG) wystawy Ukryte szczątki. w Muzeum Architektury we Wrocławiu (2025–2026) poświęconej historii i dziedzictwu byłych PGR-ów.
MACIEJ ŁEPKOWSKI
Doktor i nauk rolniczych, wykładowca w Katedrze Architektury Kraj-obrazu Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Jego działalność badawcza i praktyczna koncentruje się na rozwoju przestrzennym miast w kontekście posthumanizmu, ekologii i systemów żywnościowych. Członek Fundacji Pracownia Dóbr Wspólnych i Spółdzielni MOST. Od lat angażuje się w oddolne inicjatywy społeczno-ekologiczne, m.in. współtworzy inicjatywę Wolny Jazdów. Obecnie uczestniczy w rozwoju warszawskiego agriparku – Spółdzielczej Farmy Miejskiej MOST.
Prowadzenie:
DOROTA LEŚNIAK-RYCHLAK
Redaktorka naczelna kwartalnika „Autoportret”. Założycielka i prezeska Fundacji Instytut Architektury. Kuratorka i współkuratorka wielu wystaw architektonicznych, m.in.: Figury niemożliwe – Pawilon Polski na XIV Biennale Architektury w Wenecji, Wreszcie we własnym domu. Dom polski w transformacji, Festiwal Warszawa w Budowie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Inicjatorka i redaktorka wydań publikacji z kanonu teorii i praktyki architektonicznej. W 2019 roku opublikowała książkę Jesteśmy wreszcie we własnym domu (Kraków: Instytut Architektury, 2019) poświęconą przemianom mieszkaniowym w Polsce w okresie transformacji.
W najnowszym numerze Autoportretu A93: KRAJOBRAZY JEDZENIA autorki i autorzy poszukują szans na przywrócenie widzialności produkcji i dystrybucji jedzenia. Śledzą sposoby, w jakich te procesy zapisują się w przestrzeni i zmieniają krajobrazy. Rozważają modele rozwoju rolnictwa, wskazując metaboliczne pęknięcie między miastem a wsią. Nie poprzestają jednak na przyszłościowych wizjach, ale opowiadają o konkretnych rozwiązaniach: agriparkach, rolniczej spółdzielczości, czy wspierającej sprawiedliwość żywieniową infrastrukturze społecznej (targi, bazary, warzywniaki).
Spotkanie finansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
